NÔNG DÂN ĐÔNG GIA LAI NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỪ VIỆC BÓN PHÂN NPK THẾ HỆ MỚI CHO RỪNG TRỒNG CÂY KEO LAI
Nguyễn Thanh Phương1, ThS. Phạm Phú Hưng2– Tổng Giám đốc, CN.
Lưu Hữu Phước2, CN. Nguyễn Minh Toàn2, Phan Hòa Thuận3
1Nguyên PVT Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ,
2Công ty CP Vật tư Kỹ thuật NN Bình Định, 3HTX NN Nhơn Tân – Gia Lai
- ĐẶT VẤN ĐỀ
Phía Đông tỉnh Gia Lai có diện tích rừng trồng sản xuất cây keo lai khoảng trên 100.000 ha từ tuổi 1 đến tuổi 5, đã mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân trồng rừng, góp phần xóa đói giảm nghèo mà còn cung cấp nguồn nguyên liệu giấy để phát triển ngành dăm gỗ tại địa phương.
Tuy nhiên, hầu hết rừng trồng là đất dốc, đất xấu, tỷ lệ che phủ thấp,… vì thế sau khi trồng rừng vài chu kỳ mà không bón phân cho cây thì đất bị rửa trôi, thoái hóa đất, bạc màu, dinh dưỡng trong đất kém, mặc dù cây keo có khả năng cố định đạm (nhờ bộ rễ có nốt sần nên đã cố định đạm từ khí trời) cho nên ít sử dụng dinh dưỡng đạm trong đất. Vả lại, sinh khối của rừng keo khá lớn với chu kỳ sau 5-6 năm thì cho sản lượng khoảng 85-120 tấn gỗ/ ha (thậm chí thâm canh cao và đất tốt thì có khả năng đạt trên 140 tấn/ha), chưa kể cành lá, củi,… chiếm khoảng 15-20% lượng gỗ. Vì thế, dinh dưỡng khác như lân, kali, vi lượng, hữu cơ,… mà cây đã lấy trong đất để nuôi cây là rất lớn. Cho nên cần bổ sung dinh dưỡng hợp lý cho rừng cây keo lai là rất cần thiết nhằm tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả và sử dụng đất rừng bền vững.
- NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT THỰC HIỆN
Trong những năm gần đây nông dân trồng rừng sản xuất ở đông Gia Lai đã bón phân cho rừng trồng, đã sử dụng phân bón Mặt Trời Mới NPK Eco-Nanomix để bón lót và bón thúc cho cây keo lai với liều lượng cho cả chu kỳ khoảng 450-550 gram/cây (bình quân 500 gram/cây/chu kỳ). Cụ thể bón lót khi đào và lấp hố với loại phân NPK 18-14-6 +6S +TE (NPK Nano xanh) khoảng từ 100-150 gram/cây, sau trồng 2-3 tháng cũng bón loại phân này với liều lượng 150 gram/cây. Sang năm thứ 2 (sau trồng khoảng 12 tháng), bón phân trước mùa mưa, khoảng từ tháng 9 đến tháng 10 (sau 1-2 cơn mưa giông, đất đủ ẩm) thì bón NPK 16-6-18 +1Mg +TE (NPK Nano đỏ) với liều lượng 150-200 gram/cây và trong năm cũng phát dọn thực bì 2-3 lần nhằm hạn chế cạnh tranh ánh sáng và dinh dưỡng với cây keo lai. Đến năm thứ 3 (khi cây keo lai được 24 tháng tuổi), cũng thời điểm từ tháng 9-10 khi đất đủ ẩm thì bón khoảng 200-250 gram/cây với loại phân NPK Nano đỏ cho những cây keo xấu, yếu và sinh trưởng chậm hơn so với cây keo trồng cùng lượt (chừng khoảng 25% số cây của mật độ trồng ban đầu), đồng thời cũng thực hiện 1-2 lần phát dọn thực bì. Từ năm thứ 4 đến trước khi khai thác thì căn cứ vào tình hình sinh trưởng phát triển của thực bì và cây keo mà có thể phát dọn từ 1-2 lần/năm.
- KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Nhờ thực hiện việc bón phân nên rừng keo lai sau trồng 1 năm có thề cao đến 3 mét và sau trồng 5 năm thì khai thác bán gỗ dăm. Với rừng keo lai có bón phân NPK Mặt Trời Mới Eco-Nanomix sau chu kỳ 5 năm đã cho năng suất gỗ là 120 tấn/ha, trong khi rừng rừng keo lai không bón phân (rừng đối chứng – Nghiệm thức 1/ NT1) phải sau 6 năm mới thu hoạch nhưng chỉ cho năng suất bình quân 85 tấn/ha. Tổng thu của rừng keo lai có bón phân NPK Nano (NT3) là 120 triệu đồng/ha, vượt hơn đối chứng 35 triệu đồng/ha, tương ứng vượt 41,2%. Từ đó, lãi ròng của rừng keo lai bón phân NPK Nano là 71,25 triệu đồng/ha, vượt hơn rừng keo lai không bón phân (NT1) là 15 triệu đồng/ha, tương ứng tăng 26,7%. Cho nên lãi ròng hàng năm của mô hình là 14,25 triệu đồng/ha/năm, trong khi rừng keo đối chứng chỉ là 9,38 triệu đồng/ha/năm (bằng 65,8% so với mô hình – NT3). Trồng rừng keo lai có bón phân NPK Eco-Nanomix đã rút ngắn được 1 – 1,5 năm vừa cho lãi tăng mà còn hạn chế rủi ro do gió bão làm ngã đổ cây và còn hạn chế thiệt hại nếu cháy rừng xảy ra, nhanh thu hồi vốn, tái trồng rừng chu kỳ tiếp theo.
Ngoài ra, còn so sánh với rừng bón phân DAP (NT2) thì tình hình sinh trưởng, phát triển và năng suất thì khác với của rừng keo bón NPK Eco-Nanomix, tuy nhiên nếu gặp gió bão lứn thì rừng keo bón DAP sẽ dễ bị đỗ ngã hơn vì hàm lượng dinh dưỡng trong DAP chỉ có phân đạm và lân. Mặc dù, chu kỳ rừng keo lai bón DAP có rút ngắn được 6 tháng (nửa năm) nhưng lãi ròng cả chu kỳ là 60,40 triệu đồng/ha, trong khi bón NPK Eco-Nanomix là 71,30 triệu đồng/ha (tăng 18,1%) và lãi ròng hàng năm cao hơn 0,9 triệu đồng/năm (tương ứng tăng 6,7% so với rừng keo lai bón phân DAP). (Hình 1)
Từ những kết quả nêu trên, nên trong vụ trồng và chăm sóc rừng keo lai năm 2025-2026, Phân bón Mặt Trời Mới đã phối hợp với một số địa phương phía đông tỉnh Gia Lai như ở xã An Nhơn Tây (HTX Nông nghiệp Nhơn Tân), xã Hoài Ân (HTX Dịch vụ Nông nghiệp Thanh niên Hoài Ân), phường Hoài Nhơn Nam (HTX Nông nghiệp Hoài Tân) tổ chức hội thảo, tập huấn để giới thiệu kết quả trồng rừng keo lai bón phân NPK Eco-Nanomix và hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc rừng keo lai thâm canh.
- KHUYẾN NGHỊ
Để trồng rừng keo lai đạt năng suất cao, chất lượng tốt và hiệu quả kinh tế cao thì nên thực hiện quy trình thâm canh rừng keo lai từ việc chọn giống tốt, cây giống đạt tiêu chuẩn xuất vườn, chuẩn bị đất trồng, thời vụ trồng, chăm sóc (phát dọn thực bì, xới gốc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh hại, tỉa cành, phòng chống cháy rừng,…) đúng quy trình kỹ thuật. Trong đó cần chú ý việc bón phân cho cây keo lai với loại phân và liều lượng thích hợp. Việc bón lót và bón thúc năm thứ 1 nên dùng phân bón NPK có hàm lượng đạm cao, lân cao và kali vừa phải nhằm giúp cây tăng trưởng cành lá, rễ như phân NPK 18-14-6 +6S +TE (NPK Nano xanh) và từ năm thứ 2 trở đi bón phân NPK có hàm lượng đạm, lân vừa phải và kali cao nhằm tiếp tục tăng sinh khối đồng thời kali cao làm cho cứng cây hạn chế đổ ngã, tăng sức đề kháng với sâu, bệnh hại,… như phân NPK 16-6-18 +1Mg +TE (NPK Nano đỏ). Đồng thời trong loại phân này còn có trung vi lương, nano giúp tăng cường hoạt động của vi sinh vật giúp chuyển hóa những khoáng khó tiêu thành dễ tiêu để cây hấp thụ được, tăng hiệu quả sử dụng phân bón góp phần làm giảm khí phát thải nhà kính.
