Doanh nghiệp Việt liên kết phát triển chuỗi giá trị cà phê trên cao nguyên Bolaven (Lào)

Nhóm PV Thứ hai, ngày 02/11/2026 09:56 GMT+7

Từ 110ha với 79 hộ tham gia năm 2021, đến năm 2026, vùng cà phê thuộc dự án của Công ty Somxay (Lào) đã đạt 1.527ha, với 1.275 hộ. Kết quả này gắn với mô hình liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm và hợp tác cung ứng phân bón, hỗ trợ kỹ thuật cùng doanh nghiệp Việt Nam.

Sau 5 năm hợp tác giữa Công ty Somxay (Lào) và Phân bón Mặt Trời Mới (Việt Nam), vùng cà phê của dự án tại cao nguyên Bolaven mở rộng từ 110ha lên 1.527ha. Mô hình liên kết sản xuất, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm góp phần nâng năng suất, tạo đầu ra cho người trồng cà phê.

Liên kết sản xuất theo mô hình “3 + 2”

Cao nguyên Bolaven nằm ở miền nam Lào, phần lớn thuộc tỉnh Champasak, một phần trải sang các tỉnh Salavan, Sekong và Attapeu. Với độ cao khoảng 1.000–1.350m so với mực nước biển, đất đỏ bazan và khí hậu mát mẻ, khu vực này có điều kiện thuận lợi để phát triển cà phê, đặc biệt là giống Arabica.

Từ năm 2021, Công ty TNHH Somxay Chalern Songserm Karnkased Sole (Công ty Somxay) triển khai dự án đầu tư, phát triển và hỗ trợ nông dân sản xuất cà phê phục vụ tiêu dùng, xuất khẩu tại huyện Paksong (tỉnh Champasak) và huyện Laongam (tỉnh Salavan).

Để xây dựng chuỗi giá trị, Somxay hợp tác với Công ty Cổ phần Vật tư Kỹ thuật Nông nghiệp Bình Định (Phân bón Mặt Trời Mới). Somxay đảm nhiệm tổ chức sản xuất, thu mua, chế biến, xuất khẩu; đối tác Việt Nam cung ứng phân bón NPK thế hệ mới ứng dụng công nghệ Eco-Nanomix và hỗ trợ kỹ thuật canh tác.

Dự án áp dụng phương thức liên kết “3 + 2”. Trong đó, Somxay thực hiện ba phần việc: hỗ trợ kỹ thuật; cung ứng vật tư gồm cây giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật; thu mua toàn bộ cà phê quả tươi. Nông dân đóng góp hai phần là đất đai, vườn cà phê hiện có và công lao động, công cụ sản xuất.

Theo mô hình này, hộ tham gia không phải ứng vốn đầu tư và được bao tiêu sản phẩm. Chính quyền địa phương hỗ trợ tuyên truyền, vận động nông dân tham gia.

Năm đầu triển khai, dự án có 110ha cà phê của 79 hộ tại 10 bản, gồm 6 bản ở Paksong và 4 bản ở Laongam. Đến năm 2026, diện tích cà phê kinh doanh đạt 1.527ha, với 1.275 hộ tại 33 bản; trong đó Paksong có 28 bản, Laongam có 5 bản. Somxay còn phát triển 150ha cà phê Robusta tại các vùng đất thấp ở phía nam cao nguyên nhằm đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu.

Nhờ phân bón mới, năng suất tăng, lãi ròng ước đạt 240 triệu kip/ha

Tại bản Somxanuc, huyện Paksong, diện tích cà phê tham gia dự án tăng từ 20ha năm 2022 lên 200ha năm 2026, trong tổng số khoảng 1.100ha cà phê của bản. Theo thông tin từ doanh nghiệp, năng suất cà phê quả tươi tại đây đạt 25–27 tấn/ha. Riêng hộ ông Thèn Khâm đạt 26,7 tấn/ha, so với mức 7–8 tấn/ha trước khi tham gia. Dự kiến năm 2027, diện tích tham gia dự án tại bản sẽ đạt 300ha.

Trong giai đoạn hợp tác, mỗi năm Phân bón Mặt Trời Mới cử từ một đến ba đoàn chuyên gia, gồm cán bộ nghiên cứu, kỹ sư và nhân viên thị trường, sang Bolaven để hỗ trợ đội ngũ kỹ thuật của Somxay, cán bộ địa phương và nông dân. Nội dung hướng dẫn tập trung vào giống, kỹ thuật trồng, tỉa cành, tạo tán, phòng trừ sâu bệnh và sử dụng phân bón phù hợp.

Theo số liệu doanh nghiệp cung cấp, năng suất cà phê quả tươi bình quân tại các vườn kinh doanh trong dự án đạt 20–22 tấn/ha, trong khi các vườn chưa tham gia hoặc vườn đối chứng sử dụng loại phân bón khác đạt khoảng 7–8 tấn/ha. Doanh nghiệp ước tính năng suất tăng thêm bình quân khoảng 13,5 tấn/ha khi áp dụng đồng bộ kỹ thuật canh tác và sử dụng 2 tấn phân bón NPK công nghệ Eco-Nanomix/ha.

Với mức giá cà phê quả tươi khoảng 20 triệu kip Lào (LAK)/tấn, doanh thu tương ứng đạt khoảng 400–440 triệu LAK/ha. Theo tính toán của doanh nghiệp, sau khi trừ chi phí sản xuất, lãi ròng đạt khoảng 240 triệu LAK/ha, tương đương khoảng 276 triệu đồng Việt Nam/ha theo tỷ giá quy đổi tham khảo 1 LAK bằng 1,15 đồng.

Lượng phân bón Mặt Trời Mới cung cấp trong năm 2026 cũng tăng gần 17 lần so với năm đầu hợp tác.

Đầu tư chế biến, mở rộng vùng nguyên liệu

Cùng với việc phát triển vùng trồng, Somxay đầu tư xây dựng nhà máy chế biến cà phê tại Paksong trên diện tích 5ha, tổng vốn 5 triệu USD. Nhà máy có công suất 25.000–30.000 tấn cà phê quả tươi mỗi năm. Riêng năm 2025, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu gần 3.000 tấn cà phê nhân, đồng thời dự kiến sản lượng xuất khẩu những năm tiếp theo tăng 20–30% mỗi năm.

Doanh nghiệp còn xây dựng vườn ươm, hằng năm cung cấp 250.000–300.000 cây giống Arabica phục vụ nhu cầu mở rộng thêm khoảng 80–100ha cà phê tại vùng dự án.

Từ việc cung ứng giống, vật tư, chuyển giao kỹ thuật đến trồng, chăm sóc, thu hoạch, thu mua, chế biến và xuất khẩu, chuỗi giá trị cà phê tại Bolaven từng bước được hình thành. Các mối liên kết thông qua hợp đồng giữa Somxay với đối tác cung ứng phân bón, nông dân và các đơn vị nhập khẩu góp phần gắn trách nhiệm với lợi ích của các bên.

Theo kế hoạch, vùng nguyên liệu của dự án sẽ đạt 2.000–2.500ha cà phê kinh doanh vào năm 2027. Hai doanh nghiệp dự kiến tiếp tục phối hợp cung ứng vật tư và hỗ trợ kỹ thuật theo nhu cầu mở rộng diện tích, hướng đến phát triển sản xuất cà phê theo chuỗi giá trị tại cao nguyên Bolaven.

GÓC CHUYÊN GIA: Vai trò của kỹ thuật canh tác
TS Nguyễn Thanh Phương – nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ cho biết: “Từ chuỗi giá trị cây cà phê khá hoàn chỉnh, trong đó được hỗ trợ kỹ thuật canh tác tiên tiến, đặc biệt là sử dụng phân bón NPK thế hệ mới công nghệ Eco-Nanomix chuyên dùng nên đã giúp cho cây cà phê sinh trưởng phát triển tốt, đậu quả cao, quả lớn, nhân chắc… nên năng suất tăng”.
Ông cho rằng, việc áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến và sử dụng phân bón NPK công nghệ Eco-Nanomix giúp cây cà phê sinh trưởng tốt, tăng khả năng đậu quả và cải thiện chất lượng hạt.
TS Phương cũng lưu ý, cần chú trọng dinh dưỡng phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cây. Ông cũng đánh giá công nghệ phân bón này có khả năng hỗ trợ vi sinh vật có lợi trong đất, hạn chế tích lũy kim loại nặng trong hạt và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Link bài: Báo Dân Việt